Edukacja kulturowa! I artystyczna, nie zapominajmy o artystycznej!! Promocja czytelnictwa. Więcej środków na konkursy grantowe. Ustawa o jednolitej cenie książki.

To na pewno zwiększy uczestnictwo w kulturze. Podniesie poziom czytelnictwa. Rozwiąże problem, a problem to: słaba edukacja, za mało promocji, brak kampanii społecznych, cherlawy rynek książki…

A jeśli, gdy pomyśleć fundamentalnie i dalekowzrocznie, problem i jego rozwiązanie są gdzie indziej? Kiedyś mnie to uderzyło, męczyło potem przez jakiś czas, a teraz wraca z całą mocą. Przez fragment książki Tomasza Szlendaka i Krzysztofa Olechnickiego Nowe praktyki kulturalne Polaków.

Stwierdzono, że istnieje silny związek między niskim stopniem zaangażowania w wybrane praktyki kulturowe (np. czytanie, odwiedzanie muzeów, twórczość) a wysokim stopniem nierówności społecznej. Mówiąc inaczej, tam gdzie nie ma spójności społecznej, tam strefa kultury nie ma się nazbyt dobrze i ucieka w rejony najprostszego wspólnego mianownika (np. dance, disco, popu, kiczu i cekinów). Im większy dystans między jedną piątą najbogatszych mieszkańców państwa a jedną piątą najbiedniejszych, tym sfera kultury ma się gorzej. (s. 51)

Czytanie książek jeszcze mocniej wiąże się z nierównościami społecznymi. Im większa rozpiętość dochodów w danym kraju, tym mniej osób czyta literaturę. (s. 52)

Silny związek. To nie znaczy „jedyna przyczyna” niskiego poziomu uczestnictwa w kulturze.

Ale wystarczy do sformułowania postulatu, w myśl którego każda dyskusja o uczestnictwie w kulturze powinna odnosić się również do ogólnych kwestii spójności społecznej. Edukacja, promocja, zmiana prawa, zwiększanie nakładów na kulturę – nie wystarczą. Kluczem jest kondycja społeczeństwa. Rozmawiać o kulturze, to także rozmawiać o nierównościach społecznych. Nie tylko o tym, jak „poprawić funkcjonowanie sektora kultury”, czy „zachęcić Polaków do większej aktywności kulturalnej”.

Zależy Tobie na zwiększeniu uczestnictwa w kulturze? Walcz o przestrzeganie praw pracowniczych. Popieraj rozwiązania na rzecz sprawiedliwej redystrybucji dochodów. Przyglądaj się nowym pomysłom, na przykład koncepcji dochodu podstawowego.

Konsekwentna polityka kulturalna jest przede wszystkim polityką.